STANOWISKO TOK w sprawie ruchu kolejowego na obszarze Puszczy Białowieskiej

Towarzystwo Ochrony Krajobrazu (TOK) uważa, że Puszcza Białowieska powinna być traktowana jako obszar szczególnej troski. Wszelki ruch masowy powinien być rozwijany po obrzeżu Puszczy a jakiekolwiek urządzenia infrastruktury drogowej czy kolejowej powinny być w miarę możliwości usuwane z obszaru Puszczy (poza infrastrukturą kolejek wąskotorowych gdyż ta ma już wartość historyczną – powstały blisko 100 lat temu)
Obecny rozwój urbanistyczny i turystyczny obszaru Puszczy spowodował, że mamy do czynienia z trzema drogami transportu kołowego, dzielącymi kompleks Puszczy (Hajnówka – Białowieża; Budy – Teremiski – Pogorzelce – Białowieża i tzw. Droga Narewkowska). Pierwsze dwie z nich obsługują miejscowości i muszą pozostać jako trasy ruchu samochodowego. Ostatnia powinna mieć charakter wyłącznie lokalny. Wszelkie generatory ruchu powinny być lokalizowane na obrzeżach kompleksu leśnego Puszczy.
Obecnie funkcjonuje trasa turystyczna kolejki wąskotorowej do Topiła. Użytkowana praktycznie nieprzerwanie od momentu powstania jest atrakcją turystyczną tym cenniejszą, że zaczynającą się w Hajnówce, gdzie należy skierować w większym stopniu niż obecnie ruch turystyczny, by odciążyć Białowieżę.

Od niedawna znany jest projekt kolejki wąskotorowej na obszarze parku narodowego z uroczyska Głuszec do Starej Białowieży. TOK stoi na stanowisku, że uruchomienie tej trasy byłoby poważnym błędem, gdyż wzmogłoby presję na przyrodę Puszczy w miejscach szczególnie cennych. Oczywiście, okazjonalne użytkowanie tej linii nie stanowiłoby poważnego zagrożenia dla przyrody, niemniej jednak zasady rynku prowadzą do poszukiwania sposobów intensyfikacji użytkowania wszelkich atrakcji turystycznych a to kończy się zawsze zakłóceniem harmonii przyrody. Dlatego TOK jest przeciwny uruchamianiu tej i jakiejkolwiek nowej linii kolejowej przez Puszczę Białowieską.

Zdecydowanie jesteśmy przeciwni ponownemu uruchomieniu kolei normalnotorowej z Hajnówki do Białowieży. Linia kolejowa przecinająca całą polską część Puszczy Białowieskiej jest poważną ingerencją w przyrodę. Trzeba pamiętać, że linia ta jest poprowadzona w niedużej odległości od ruchliwej dzisiaj szosy Hajnówka Białowieża i uruchomienie tam pociągów zwiększyłoby oddziaływanie obu tras jako szerokiej bariery dzielącej Puszczę dla zwierząt. W czasach kiedy kolej tamtędy jeździła ruch na szosie był kilkakrotnie mniejszy. Dzisiaj, turyści korzystają przede wszystkim z samochodów i uruchomienie linii kolejowej nie zmieni w istotny sposób obciążenia szosy, natomiast dołoży się do negatywnych oddziaływań na przyrodę. Pod kołami pociągu giną zwierzęta (na tej linii ginęły nawet żubry), wokół linii kolejowej wzrasta ilość śmieci, a zwierzęta, które nauczyły się już korzystać z opuszczonej linii jako trasy wędrówek będą musiały uciec. Ponadto uruchomienie tej linii nie będzie miało istotnego znaczenia dla ruchu osobowego, bo ten obsługiwany jest licznymi autobusami a główne miejscowości puszczańskie położone są poza linią kolejową.

Uważamy natomiast, że utrzymanie linii kolejowej Hajnówka – Siemianówka jest bardzo dobrym pomysłem, przyczyni się do zwiększenia atrakcyjności Hajnówki, Narewki i Siemianówki, skieruje część ruchu turystycznego po obrzeżu Puszczy Białowieskiej aktywizując turystycznie północny region Puszczy Białowieskiej.

Zarząd Towarzystwa Ochrony Krajobrazu
Hajnówka, 26 lipca, 2005 r.